تاریخ سینما با نوعی انفجار آغاز نشد. هیچ حادثۀ مشخصی را نمی توانیم نام ببریم که قاطعانه میان عصر سینما و عصر پیش از آن تمایز به وجود آورد. پیدایش سینما جریانی پیوسته بوده است که با آزمایش ها و ابزار اولیه ای آغاز شد که هدفشان نمایش تصاویر به صورت متوالی بود. این تمهید بصری که در ابتدا یک اسباب بازی تلقی می شد به تدریج به ماشین پیچیده ای بدل گشت که به شکلی قانع کننده واقعیت عینی را در حال حرکت عرضه می کرد.
کارکرد سینما بر توهمی متکی است که از عمل متقابل دو پدیدۀ اپتیک یعنی دوام بصری 1 و پدیدۀ فای 2 حاصل می شود.

دوام بصری :

دوام بصری از ویژگی های چشم انسان است که پیش از این نزد مصریان باستان شناخته شده بود ، اما کسی که این پدیده را برای نخستین بار به صورت علمی تشریح کرد پیتر مارک رژه 3 نام داشت. او در سال 1824 اعلام کرد که مغز انسان تصویری را که بر شبکیۀ چشمش می افتد تا زمانی حدود یک بیستم تا یک پنجم ثانیه ، پس از کنار رفتن تصویر از مقابل چشم همچنان حفظ می کند. بعد از انتشار نظریۀ رژه بلافاصله دانشمندان تمام دنیا فرضیۀ او را به آزمایش گذاشتند. وسایلی که به کار بردند بیشتر به اسباب بازی بچه ها شباهت داشت. این وسایل عبارت بودند از صفحات و سکه های گردان ، دفترچه ای پر از تصویر که صفحات آن را به سرعت ورق می زدند و ... ولی همۀ آن ها به سرعت گفتۀ رژه را تایید کردند.

پدیدۀ فای :

 این پدیده در سال 1912 توسط روان شناسی به نام مارکس ورتایمر 4 مورد مطالعه قرار گرفت و همان چیزی است که موجب می شود ما پره های یک پنکۀ در حال حرکت را مانند تیغه ای واحد و مدور ببینیم ، یا پره های رنگارنگ یک چرخ گردان را به صورت تک رنگی آمیخته در نظر آوریم.
سراسر دستگاه صنعت سینما بستگی به همین دو خاصیت چشم انسان دارد که موجب می شوند ما عبور تصاویر ساکن اما پشت سر هم را همچون یک حرکت نامقطع خیال کنیم و توهمی از یک حرکت متداوم داشته باشیم.
آنچه تا اینجا گفته شد تنها به این معنی است که می توان از تصاویر ساکن به یک فیلم متحرک رسید. اما حقیقت آن است که بدون ثبت تصاویر واقعی امکان متحرک کردن آن ها و دیدنشان بر روی پرده فراهم نمی شد. در این حالت تنها می توانستیم تصاویری را که با دست انسان نقاشی شده بودند را به صورت متحرک ببینیم ، یعنی همان چیزی که به آن کارتون یا انیمیشن می گوییم. به همین خاطر است که بسیاری صنعت فیلم برداری را در ا دامۀ صنعت عکاسی می دانند.

در سال 1824 یعنی همان سالی که رژه فرضیه اش را در لندن اعلام کرد در فرانسه ژوزف نیسفورنیپس 5 در پی اصول عکس برداری می گشت. وی دو سال قبل از آن موفق شده بود عکسی ناقص بگیرد. با ملحق شدن لوئی داگر 6 به او ، آن ها به فعالیت های خود در این زمینه ادامه دادند تا اینکه در سال 1839 توانستند روش عملی عکس برداری را ارائه دهند و اصول آن را معین کنند. روش آن ها خیلی کند و پر زحمت بود و فقط از طبیعت بی جان می توانستند عکس بگیرند ، یا اگر قرار بود از موجودی زنده عکس بردارند می بایست سر او را با وسیله ای فلزی نگه می داشتند تا در وضعی سخت و بی حرکت مدت ها بماند. این مشکل عکاسی که کار با آن را دشوار کرده بود سرانجام در سال 1888 توسط جورج ایستمن 7 ( موسس کمپانی (Kodak رفع شد و او برای اولین بار نگاتیو را عرضه کرد و به این ترتیب تحولی عظیم در عکاسی به وجود آورد. حال به نظر می رسید که همه چیز برای ظهور سینما فراهم باشد. این اتتظار مدت درازی به طول نینجامید و در سال 1895 در آمریکا ، انگلستان ، فرانسه و آلمان انواع مختلف دوربین های فیلم برداری تقریبا در یک زمان پیدا شدند. این دستگاه ها اسم های عجیبی داشتند از قبیل کینه توسکوپ 8 ، ویتاسکوپ 9، بایوسکوپ 10 یا سینما توگراف11. همۀ این دستگاه ها کاری شگفت می کردند. یعنی تصویر سیاه و سفید اشخاص زنده ای را در دنیای آشنا و واقعی نشان می دادند.

ژدر آمریکا توماس ادیسون 12 پیشتاز فعالیت در این زمینه بود. او خود توجهی به سینما نداشت و تنها مایل بود برای اختراع بزرگش گرامافون که موفقیت فراوانی به دست آورده بود یک همراه بصری فراهم کند به همین خاطر در سال 1889 از همکار با استعدادش و.ک. لوری دیکسن13 دعوت کرد تا با او در ساختن یک دوربین فیلم برداری برای این منظور همکاری کند. چیزی که ادیسون در ذهن داشت « یک ماشین تفریحی بود که با انداختن سکه ای در آن بتوان همزمان موسیقی شنید و تصویری را مشاهده کرد.» دستگاه آن ها کینه توسکوپ (شهر فرنگ) نام داشت. این دستگاه حجیم و سنگین بود و و حمل و نقل آن کار چندان آسانی نبود ولی با این وجود توانست در مدت کوتاهی در کل آمریکا و اروپا پخش شود و محبوبیت پیدا کند. دستگاه آن ها قابلیت پخش فیلم بر پرده را نداشت. ادیسون به غلط معتقد بود که آیندۀ سینما محدود به نمایش خصوصی و انفرادی خواهد بود. اما سرانجام دیکسن به دستور ادیسون که به ناقص بودن این دستگاه پی برده بود وسیله ای برای پخش فیلم بر پرده با طرحی از خود او ساخت و به این ترتیب اختراعشان را تکمیل تر کرد.

کینه توسکوپ توماس ادیسون و جرج ایستمن

در فرانسه برادران لومیر 14( آگوست و لویی ) که کارخانه ای برای ساخت وسایل عکاسی داشتند بیش از بقیه به این صنعت جدید توجه کردند. آنها دستگاه کینه توسکوپ ادیسون را دیدند و سینماتوگراف خود را ساختند. این دستگاه قابلیت ضبط و پخش فیلم بر پرده را با هم داشت و نیز کوچکتر از دستگاه ادیسون بود و از این نظر بر کینه توسکوپ برتری داشت. آنها در 28 دسامبر 1895 در زیرزمین یک کافه به نام گراندکافه در پاریس برای اولین بار فیلمی را به طور عمومی برای مردم پخش کردند و به این ترتیب به عنوان کسانی که برای اولین بار جادوی سینما را در معرض عموم قرار دادند نامشان را در تاریخ سینما ثبت کردند. جالب است بدانید که حتی این نخستین نمایش نیز با خرید بلیط همراه بوده. یعنی از همان اول سینما و تجارت با هم تفاهم کامل داشته اند.

برادران لومیر سینما توگراف

در کشور های دیگر نیز به همین ترتیب مخترعین با دیدن این دستگاه ها و شیوۀ کارشان سعی کردند که این اختراع جدید را تکمیل کنند و دستگاهی با قابلیت های متفاوت بسازند.
فیلم های اولیه هم از نظر محتوا و هم از نظر شکل بسیار ابتدایی بودند و چیزی جز فیلم برداری از زندگی روزمره نبودند. تماشاگران نخستین سینما می نشستند و مناظری عادی مانند هجوم امواج به ساحل ، حرکت سریع اتومبیل ها در خیابان ، ورود قطار به ایستگاه یا حتی مردمی را که در آفتاب قدم می زدند با چشمان بهت زده تماشا می کردند. تا آن جا که به مخترعین مربوط می شد ، عکس های متحرک ممکن بود در همان مرحلۀ مناظر یک دقیقه ای بماند. زیرا برای آن ها تنها جنبۀ علمی سینما مهم بود و به هنر و خلاقیتی که پشت این دستگاه ها نهفته بود توجهی نداشتند.

به این ترتیب با گسترش سینما در جهان و محبوبیت عام آن مخترعین کماکان به اختراعات و پیشرفت های فنی در زمینۀ سینما ادامه دادند. این کشفیات توسط تجار سینمایی که بیشتر در فکر ثبات مالی بودند در اختیار هنرمندان قرار گرفت و آن ها نیز این پدیده را که یک وسیلۀ بیان تازه بود از یک تفریح ساده به حد یک هنر ارتقاء دادند.
پس مخترع ، هنرمند و تاجر سه راس مثلث تولید فیلم را تشکیل می دهند. هیچ کدام از آنها نمی توانند بدون سایرین کار کنند و در ضمن هیچ یک بدون وجود آن تودۀ عظیم مردم که در صندلی های سینما به تماشای فیلم آنها می نشینند دیگر کاری از پیش نخواهند برد زیرا این تماشاگران هستند که با شور و اشتیاق خود سینما را قوام و دوام می بخشند.

منبع :  دانشنامه رشد