۶-تقسيم بندي موسيقي از لحاظ كاربردي :

موسيقي براي : كودك ، جوان ، فيلم ، مذهبي و عرفاني ، درمان ، ورزش ، نظامي و ... البته برخي از اين انواع را نمي توان كاملاً جدا كرد. به طور مثال كودكان در فرهنگ قديم ما موسيقي خاصي ندارند . آنچه براي رستگاري لازم است در اختيار كودك هم مي گذارند و آن را براي كودك ساده نمي كنند. موسيقي را بايد از كودكي شنيد تا در بزرگي درك كرد . اين كه گفته مي شود موسيقي دستگاهي براي افراد مسن است ، اشتباه است . افراد مسن ما چون در كودكي و جواني اين موسيقي را شنيده اند، در بزرگي نيز از اين نوع موسيقي لذت خواهد برد. براي موسيقي فيلم كودكان مي توان اثري از موتسارت ، قطعه اي از چهار مضرابهاي رديف و ... گذاشت تا لذت ببرند . از اينكه آن را نفهمند و با آن ارتباط برقرار نكنند نبايد ترسيد . حتي تجربه نشان داده است كه كودكان به خوبي با موسيقي جدي و هنري رابطه برقرار مي كنند.

در فيلم نيز بايد موسيقي مناسب موضوع انتخاب كرد. مثلاً براي فيلمي از مسجد جامع اصفهان ، اثري از موتسارت يا حتي يك موسيقي محلي مناسب به نظر نمي رسد .

در موسيقي درماني نيز پزشك نوع موسيقي لازم براي بيمار را تشخيص مي دهد . گاهي براي يك بيمار موسيقي پاپ لازم است و گاهي كلاسيك يا رديف و ... اين موسيقي ها همان موسيقي هاي نقاط مختلف دنيا هستند كه در درمان نيز به كار مي روند.

۷-تقسيم بندي موسيقي از لحاظ آموزشي :

از لحاظ شيوه آموزش : شفاهي – مكتوب (قديم – جديد)

آموزش موسيقي در فرهنگ ما شفاهي است . در حدود 80 سال پيش روش مكتوب به دليل رابطه با غرب رايج شد كه استاد وزيري و استاد صبا پايه گذار اين شيوه اند . شيوه شفاهي براي موسيقي دستگاهي ، موسيقي نواحي ايران و ... مناسب است . شيوه هاي شفاهي حتي در جهان نيز در حال گسترش اند . براي مثال برخي از موسيقيدانهاي غربي پيشنهاد آموزش شفاهي موسيقي كلاسيك در يك سال اول آموزش را داده اند . شيوه هاي مختلف آموزشي هر كدام جايگاه خاص خود را دارند و هيج كدام نبايد به طور مطلق رد شوند.

از لحاظ حوزه هاي آموزشي : رديف – نواحي (آموزش در مناطق خود) – كلاسيك

از لحاظ دوره هاي آموزشي :

دوره مقدماتي : دوره اي كه شاگردان دست گرفتن ساز ، مضراب، كوك كردن و ... را ياد مي گيرند . اين دوره شبيه دبستان و دوره آموختن خواندن و نوشتن است .

دوره متوسط : در اين دوره شاگرد به فراگيري يك دوره مقامها يا دستگاهها و آوازها مي پردازد.

دوره عالي : در اين دوره به كيفيتها و حالتها پرداخته مي شود و يا تكميل دوره هاي قبل است . در اينجا از لحاظ نحوه تفكر: قديم (سنتي) – جديد (غربي )

براي آموزش هنرهاي سنتي ، به تفكر سنتي نياز است . امروزه تفكرها جديد شده است و استاد و شاگرد رابطه زيادي ندراند. در قديم شاگرد اطاعت كننده استاد بوده و با عشق و مهر از استاد پيروي مي كرده است . امروزه با شيوه هاي جديد مراحل عالي رديف را نمي توان گذاند . شاگردان براي دوره هاي عالي مربي ندارند و خودشان زيبا شناختي را تجربه مي كنند . ممكن است در اين راه درست بروند ولي اكثراً بيراهه مي روند و شيرين نواز مي شوند.

ب – طبقه بندي موسيقي كنوني ايران :

1- موسيقي نواحي مختلف ايران (مقامي و آييني ) :

برخي از موسيقي هاي نواحي ايران ، هنري و برخي عامه پسند و حتي مبتذل نيز هستند.

1-موسيقي دستگاهي (سنتي)

3-  موسيقي كلاسيك (بين المللي)

4- موسيقي تركيبي (ملي): 

اين موسيقي را استاد وزيري پايه گذاري كرده است . در انتخاب گامها، اركستراسيون ، تئوري ، سازشناسي و ... از موسيقي غرب استفاده مي شود اما آهنگها حال و هواي ايراني دارند و با سازهاي ايراني و سازهاي اروپايي مدرن اجرا مي شوند. در اين تركيبها امكان دارد موسيقي عامه پسند به وجود بيايد كه امروزه نيز بيشتر موسيقي هاي تركيبي از اين نوعند.

5- موسيقي پاپ (مردمي) :

در تقسيم بندي فلسفي، اين موسيقي جزء موسيقي عامه پسند است. رايج شدن موسيقي پاپ در ايران باعث توجه بيشتر به موسيقي نواحي و دستگاهي (جدي) شده است ، اما انواع موسيقي تركيبي كه خود نيز اغلب عامه پسند هستند، بعد از رايج شدن موسيقي پاپ ، طرفداران كمتري پيدا كرده اند . وقتي يك موسيقي مد باشد، با آمدن موسيقي عامه پسند جديدتر، پسندها از روي مد تغيير مي كند و تيراژ موسيقي قبلي كمتر مي شود. به نظر نگارنده اگر هر نوع موسيقي كار خود را انجام دهد و موسيقي سالم (غير مبتذل) در هر نوعي ارايه شود، كارهاي جدي تر جايگاه بهتري پيدا مي كنند و بيشتر درك و حفظ مي شوند.

6- موسيقي مذهبي :

نوحه ها ، تغزيه ، روضه و ... بسياري از موسيقي هاي مذهبي گرايشهاي عامه پسند دارند و برخي جدي اند . از نظر ارزشي نيز برخي از اين نوع موسيقي ها ، زيبا نيستند.

و از طرفي تقسيمهاي انجام شده را گاهي نمي توان كاملاً از هم جدا كرد . مثلاً بخشي از موسيقي نواحي مختلف ايران مذهبي هستند و موسيقي دستگاهي نيز گاهي حالتي دعا گونه و مذهبي دارد.

 نويسنده : مجيد كياني

منبع : سايت خانه موسيقي