|
خطر تصفیه دانشگاه های علوم انسانی |
|
|
|
22 اسفند 1386 ساعت 13:37 |
|
اظهارات اخیر وزیر علوم بر اعزام استادان علوم انسانی به حوزه های علمیه به جای خارج از کشور، موجی از شگفتی را در میان جامعه دانشگاهی ایران برانگیخته است. زاهدی این سخن را به دنبال سخنان چندی پیش خود در جلسه با نمایندگان شورای عالی حوزه علمیه قم بیان کرد که درآن بخش علوم انسانی را خطر دانشگاه ها خوانده بود.
اظهارات اخیر وزیر علوم بر اعزام استادان علوم انسانی به حوزه های علمیه به جای خارج از کشور، موجی از شگفتی را در میان جامعه دانشگاهی ایران برانگیخته است. زاهدی این سخن را به دنبال سخنان چندی پیش خود در جلسه با نمایندگان شورای عالی حوزه علمیه قم بیان کرد که درآن بخش علوم انسانی را خطر دانشگاه ها خوانده بود.
وزير علوم دولت احمدی نژاد گفته بود " تاكيد ما بر كمك حوزه علميه در تدوين كتب درسى و شركت فعال حوزه در مباحثات كرسى هاى آزادانديشى بود. درخواست ما اين بود كه احساس جدايى بين حوزه و دانشگاه نشود. هم حوزه و هم دانشگاه يك هدف دارند و آن تعالى علم در جهت خدا محورى است." اگر چه هنوز "آیین نامه خدا محوری" به دانشگاه ها ابلاغ نشده است، اما انتظار می رود، سیاست های جدید وزارت علوم با جهشی به عقب و به سالهای آغازین اول انقلاب، دانشگاه ها را با بحران هویت ومدیریت مواجه کند.
محمد قوچانی سردبیر روزنامه شرق در سرمقاله روز دوشنبه این روزنامه وزیر علوم را چنین توصیف می کند.:" ميان وزرا، اشبه الناس به آقاى رئيس جمهور وزير علوم است كه در پيگيرى وعده ها و پرده بردارى از برنامه هاى دولت گوى سبقت از همكاران و حريفان ربوده است." دکتر احمد شیرزاد رییس کمیسیون آموزش در مجلس ششم نیز می گوید: " اين بينش فكري كه در دكتر زاهدي نيز وجود دارد ، 25 سال پيش در دانشگاهها اجرا شد و كمترين اثر آن 2 سال تعطيلي دانشگاهها بود و براي مدت قريب به يك دهه آموزش عالي را ابتر كرد و بسياري از محققين را نا اميد و پراكنده ساخت . و اين گونه افكار و بينشهاي خطرناك امتحان خود را پس داده است و قابليت اجرا ندارد و آنچه در عمل اتفاق مي افتد افزايش ممنوعيتها و گزينشها خواهد بود."
وزیر علوم که توصیفاتش از سفر رییس جمهوری به عربستان سعودی، با شگفتی محافل داخلی وخارجی مواجه شده بود، در حالی این سخنان را به زبان می اورد که عده ای معتقدند، چنین تفکری، زیربنای یک نوع تصفیه دانشگاهی و جلوگیری از فعالیت کسانی که طراوت زیادی را در سالهای گذشته به دانشکده های علوم انسانی داده اند است را به دنبال خواهد داشت. به این ترتیب انتظار می رود برای اجرایی شدن چنین تفکری وزات علوم در مراحل بعدی با جایگزین کردن افرادی از حوزه در دانشگاه عملا به ابتر کردن نشر علوم انسانی در دانشگاه ها بپردازد.
محمد مهدی زاهدی اولین گام را در این زمین هنگامی برداشت که اوائل آذرماه سال جاری در اقدامی عجولانه به تغییر رییس دانشگاه تهران اقدام کرد. فاصله میان انتشار خبر انتصاب آيت الله عميدزنجانى به جاى دكتر رضا فرجى دانا براى رياست دانشگاه تهران تا مراسم تودیع ومعارفه تنها دو روز بود. به اعقتاد بسیاری، وزیر جدید علوم می دانست که اگر این فاصله بیشتر ازاین باشد اعتراضات بسیاری را درمیان اصحاب دانشگاهی برخواهد انگیخت وچه بسا پیش از مراسم رسمی معارفه وتودیع، با مذاکره وفشار از این تغییر جلوگیری به عمل خواهند آورد. این ماجرا درست در زمانی اتفاق افتاد که ابوترابی رییس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه تهران که گفته شد با تغییر ریاست دانشگاه تهران مخالفت کرده بود در سفر ده روزه ای در خارج از کشور به سر می برد. این تعجیل وبرنامه ریزی برای تغییرمدیریت دانشگاه تهران سپردن به یک روحانی برای اولین بار در طول تاریخ دانشگاه تهران، مورد تعجب فرجی رییس وقت دانشگاه تهران نیز قرار می گیرد واو ابتدا سخنانی را از روی کاغذ می خواند و بعد می گوید این متن سخنرانی اش در هنگام به عهده گرفتن مسئولیت در دانشگاه تهران در سه ونیم سال قبل بوده است وسپس از جمع عذر خواهی کرد كه به علت عجله زياد براى برگزارى مراسم نتوانسته است گزارشى از عملكرد چند سال رياستش تهيه كند و سپس افزود: "وقتى صحبت از برگزارى جلسه توديع و معارفه شد تصور كردم مانند سنت هميشگى دانشگاه، چند روزى پس از تغيير و تحول چنين مراسمى برگزار خواهد شد. متاسفانه به دلايلى كه هنوز براى اينجانب نيز معلوم نيست، برگزارى اين جلسه براى يك روز پس از ابلاغ حكم تدارك ديده شده بود. اين تعجيل بى سابقه توفيق ارائه گزارش را كه يكى از اركان چنين برنامه هايى است از اينجانب سلب كرد."
پیش از وزارت زاهدی در زمان وزارت جعفر توفیقی، روسای دانشگاه ها با رای گیری از اعضای هیات علمی انتخاب می شدند که با به عهده گرفتن وزارت علوم توسط محمدمهدی زاهدی این روال به حالت قبل درآمدووی خود به انتصاب وتغییر روسای دانشگاه ها دست زد. حتی اعتراض دانشجویان و افتادن عمامه عمیدزنجانی در جریان اعتراضات دانشجویان نیز نیز باعث نشد وزیر علوم و رییس روحانی از تصمیم خود برگردند.
ارتباط تنگاتنگ
زاهدی در سخنرانی های متعدد خود ارتباط تنگاتنگ با نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه ها، اسلامی شدن دانشگاه ها وبهبود کیفیت حوزه علوم انسانی را از محور های توجه تیم مدیریتی خود بر این وزارتخانه برمی شمارد اما نکته کلیدی ومحوری همه این برنامه ها را ورود حوزه به دانشگاه می داند. تصویر "دشمن محور" زاهدی از علوم انسانی مبنای این تحلیل به شمار می رود. او می گوید: "دشمن از حوزه علوم انسانى به ما ضربه مى زند اگر به اين حوزه كمتر توجه شود نظام ضربه مى خورد. بايد حوزه ها و دانشگاه ها در اين زمينه كمك كنند تا بتوانيم به خوبى در توسعه علوم انسانى گام برداريم." سخنان زاهدی در حالی بیان می شود که طی ماههای گذشته، جمهی از همراهان رییس جمهوریبه صراحت از تغییر "جمهوری اسلامی" به "حکومت اسلامی" سخن گفته اند. طی سالهای گذشته همفکران رییس جمهوری جدید و وزیر جدید علوم همواره کرسی های علوم انسانی دانشگاه واساتید این دانشگاه را پایگاه های دشمن قلمداد می کردند که در آن بینش اومانیستی ولیبرالیستی ترویج می شود. به همین جهت بود که سالها عبدالکریم سروش که مروج آرای کارل پوپر در ایران شناخته می شود مورد غضب طرافداران "حکومت اسلامی" قرار داشت."
به اعتقاد برخی از اصوگرایان، در دو دوره هاشمی رفسنجانی وبه خصوص در هشت ساله ریاست جمهوری محمد خاتمی، با رونق گرفتن مباحث علوم انسانی مدرن در دانشگاه، زمینه بحث هایی مانند حقوق زنان، حقوق بشر و در نهایت توسعه سیاسی ودموکراسی تقویت شده است که طی سالهای گذشته نهاد محافظه کاری مذهبی در کشور را مورد انتقاد شدید قرار داده اند و اگر قرار است در دراز مدت به تضعیف چنین اندیشه هایی اقدام شود، در نخستین گام باید منشاء اشاعه آن را محدود و یا از ریشه خشک کرد. به همین اعتبار وزیر علوم حتی آمار ضعیف علوم انسانی در ISI را نیز بی بها می شمرد ومی گوید باید دیدگاه ISI را از حوزه علوم انسانى بزداييم. به اعتقاد او به این دلیل که برخی مقالات مورد پذیرش آنها قرار نمی گیرد.
علاوه بر دانشگاه های یکی از دیگر مواردی که نظر اصولگرایان به عنوان روزنه ای در جهت انتشار افکار اومانیستی غربی از مجرای دانش علوم انسانی به کار می رود اعزام دانشجویان واساتید این رشته به خارج از کشور و در واقع به مهد این علوم است. وزیر جدید علوم که به تعبیر سردبیر روزنامه شرق ميان وزرا، اشبه الناس به آقاى رئيس جمهور است، پرده از برنامه دیگری بر می دارد که انتظار می رفت دولت اولترامحافظه کار ایرانی روزی به سراغ آن برود و آن همان متوقف کردن اعزام دانشجو واستاد به کشورهای غربی است. اگر چه وزیر کشور به صراحت از این موضوع سخن نمی گوید ولی از مکانیسمی سخن می گوید که در نهایت می تواند چنین سرانجامی بیابد. زاهدی می گوید: "ما بايد ديدگاه. آمادگى كامل داريم تمام دانشگاهيان علوم انسانى را كه علاقه دارند براى فرصت مطالعاتى به خارج از كشور اعزام شوند به جاى خروج از كشور به حوزه ها وارد كنيم تا در كنار هم كار تحقيقاتى مشترك انجام دهند. حتى حاضريم تمام مخارج سفر و اقامت در خارج از كشور را به اين استادان پرداخت كنيم."
زاهدی برای برنامه هایی که دارد، پشتوانه حمایت روحانیون بلند پایه را نیز ضمیمه می کند. او در سخنانی به ديدارش با آيت الله جوادى آملى نيز اشاره می کند که به گفته وی سازنده وعلمی بوده و می گوید": ايشان بحثى را در مورد اسلامى شدن دانشگاه مطرح فرمودند و وارد بحثى علمى درباره عدم تفكيك بين حوزه عقل و نقل شدند. انشاء الله اين بحث مقدمه اى شود براى برنامه هاى اسلامى شدن دانشگا ه ها." وقتی از او پرسیده می شود مگر دانشگاه های ما در حال حاضر اسلامی نیست نیز می گوید: "جواب اين سئوال به تعريفى كه ما از اسلامى بودن دانشگاه ها داريم برمى گردد. توقع اين است كه در چشم انداز ۲۰ساله در توليد علم حرف اول را در منطقه بزنيم. يكى از ويژگى هاى اسلامى شدن حجم توليد علم است. الان در اين زمينه خيلى عقب هستيم. يكى ديگر از معيارهاى اسلامى شدن اين است كه با سيستمى در مطالعات و تحقيقاتمان دين مدارى و خدا محورى را قرار دهيم..... در حال حاضر بسيارى از نظرات علمى دانشگاه هاى ما متعلق به دانشمندان خارج از جهان اسلام است. وی می افزاید: "وقتى كه در همان مباحث از ديدگاه نظرات اعتقادى خودمان حرف براى گفتن داريم، چرا از نظرات دانشمندان اسلامى براى تاليف كتب دانشگاهى استفاده نشود؟ به جز اينها نظرات جديدى را بايد در علوم وارد كرد. مثلاً در حقوق آنچه به دنيا تحميل شده به ويژه نظر انديشمندان از كشورهاى غربى بوده است. ما مى توانيم در اين زمينه ها توليد علم داشته باشيم."
البته وزیر علوم اشاره ای نمی کندکه چنین ایده ای از چه سابقه ای پس از انقلاب برخوردار بوده است و طی سالهای پس از انقلاب چه صدماتی به بنیان علم در دانشگاه های کشور وارد کرده و موجب عقب ماندگی دانشگاه های پیشرو ایران در عرصه جهانی شده است.
مخالفت مقامات
به گفته منابع آگاهف بدنه وزارت علوم با سخنان وزیر جدید موافق نیست ولی به دلیل فضای خاصی که بعد از آمدن وی بر وزارت علوم حاکم شده امکان اعتراض به این سخنان وجود ندارد. احمد شیرزاد رییس کمیسیون آموزش در مجلس ششم در همین زمینه معتقد است: " به اعتقاد بنده دستگاه زير نظر وزير علوم با اين نظرات و آرا دكتر زاهدي مخالف هستند و متاسفانه برخي صاحبان قدرت درصددند كه معيارهاي متقن علمي كشور را خدشه دار سازند و معلوم نيست از اين كار چه منافعي براي دولت و جناح سياسي ايشان ايجاد مي گردد. و البته اين موضوع مطروحه مسئلهاي است كه جناب وزير در هنگام راي اعتماد به آن اشاره داشتهاند و حال دوباره آن را تكرار مي كنند. "
دكتر شيرزاد در خصوص یافتن راهکاری اجرایی برای حضور حوزویان در دانشگاه که مد نظر وزیر جدید علوم است نیز می گوید:" قدمت اين حرفها به 25 سال پيش بازمي گردد زماني كه با همين تصور كه اصلاح ساختار علوم انساني بايد به حوزه هاي علميه سپرده شود ضربه اي به علوم انساني وارد شد كه اثرات آن تا چند دهه برجاي خواهد ماند. اين موضوع ، موضوعي تجربه شده اي است. همين جناب مصباح یزدی به مدت بيش از يك دهه از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي مسئوليت اصلاح و تغيير منابع علوم انساني در دانشگاهها را بر عهده داشتهاند. و البته اگر حوزه بتواند در ارتقا علوم انساني نقش ايفا كند اين قضيه مورد استقبال ما نيز هست. اما اگر بخواهند با ديد جلوگيري از رشد علوم انساني از طريق حوزه بر آن كنترل داشته باشند راه به جايي نخواهند برد".
منبع: روز آنلاین
|
اخبار و تازه ها 
