يکي از رياضيدانان قرن سيزدهم ميلادي در اروپا لئونارد بوناکسي( 1170-1220 م. ) رياضيدان ايتاليايي است. وي که مدتها در مشرق زمين اقامت کرده بود، آثار برخي از دانشمندان اسلامي را از آنجا به ارمغان آورد. وي براي اولين بار در اروپا علم جبر را در هندسه مورد استفاده قرار داد. در قرن پانزدهم و در قرن شانزدهم دانشمندان ايتاليايي ها در حساب عدد ، جبر و مکانيک ترقيات شايان کردند.

در اواخر قرن شانزدهم در فرانسه دانشمندي به نام فرانسوااويت ( 1540-1603م.) به پيشرفت علوم رياضي خدمات ارزنده اي نمود.مثلثات جديد نيز حاصل زحمات اوست. او نخستين رياضيداني بود که براي حل مسئله ترسيم دايره اي مماس بر سه دايره ديگر راه حل هندسي بدست آورد و ريشه هاي معادله درجه چهارم را ساخت.

رياضيـدانان کشـور هلنـد نيز در پيشـرفت و رشد دانش رياضي بسيـار مؤثر بودند.آدرين رومن و سپس آدرين متيوس مقدار تقريبي عدد پي را محاسبه کردند و يکي ديگر از هموطنان آنان به نام وان سولن تا 35 رقم اعشاري آن را بدست آورد.کشف لگاريتم يکي از پيشرفتهاي بسيار مهم در تاريخ علم رياضيات است. کاشف آن جان نپر يا ناپيه ( 1556-1317 م. ) رياضيدان معروف اسکاتلندي است. يکي از آثار او کتاب معروف لگاريتمي است که در سال 1614 م. تأليف کرد.

نپر نخستين دانشمندي بود که محاسبه اعشار را جانشين محاسبات کسري معمولي نمود.عصاي نپر ،اسبابي بوده که براي تسهيل اعمال رياضي که عمل ضرب را جانشين جمع و عمل تقسيم را جانشين تفريق ساخته است. نظير خط کش محاسبه که امروزه مورد استفاده مهندسين است.

يکي ديگر از نوابغ علم رياضي در قرن هفدهم بلز پاسکال( 1623-1662 م. ) است که در پيشرفت حساب ديفرانسيل بسيار مؤثر بود،وي در 18 سالگي ماشين محاسبه را اختراع کرد.
بايد به کوششهاي کپرنيک، کپلر،تيکوبراهه و گاليله و نقش آنان در رشد علم رياضي نيز اشاره اي کنيم.قرن هفدهم ميلادي شاهد رياضيدانان بزرگي نظير رنه دکارت ( 1596-1650م. ) فيلسوف و رياضيدان فرانسوي بود.پيردوفرما ( 1601-1665م. ) رياضيدان فرانسوي نيز در تحول علم رياضي در قرن هفدهم بسيار مؤثر بود. وي ظاهراً پيش از دکارت اصول هندسه تحليلي را اختراع کرد.

وي را مؤسس نظريه مدرن اعداد ( حساب عالي ) و نظريه احتمالات مي دانند.در سال 1781 در کشور فرانسه سيمون دنيس پواسون (1781-1840م.) تولد يافت که از رياضيدانان بزرگ قرن هيجدهم است.
او در سال 1801 آنچنان در رياضي پيشرفت کرد که به عنوان استاد تجزيه و تحليل رياضيات در دانشگاه پاريس برگزيده شد.وي مقالاتي مربوط به مکانيک (1811م. )، يادداشتهايي راجع به تئوري امواج (1826م. )، تئوري رياضيات در رابطه با حرارت (1835م. ) و تئوري محاسبه احتمالات ( 1838م.) را منتشر ساخت.

لوئي پوانو(1777-1859م.) نيز از رياضيدانان برجسته قرن نوزدهم است.در نيمـة قـرن نوزدهـم کشـف جورج گرين (1793-1841م. ) رياضيــدان انگليسي و شارل فردريک کائوس يا گاوس (1777-1855م.) رياضيدان آلماني توجة بسياري از دانشمندان را جلب کرد.

يکي ديگر از رياضيدانان بزرگ در قرن نوزدهم اوگوستن لوئي کوشي(1789-1857م.) فرانسوي است که در همه رشته هاي رياضيات محض و کاربردي اکتشافاتي داشت، ولي خدمت بزرگ وي آن بود که آناليز رياضي را بر مباني محکم استوار ساخت.کوشي رياضيات – مخصوصاً آناليز- را نسبت به قرن هيجدهم سخت دگرگون ساخت.
ويليام راون هاميلتون (1805-1865م. ) ايرلندي بدون ترديد يکي از نوابغ قرن نوزدهم بود.نبوغ و استعداد شگفت او از دوران کودکي اش معلوم شد. او حتي در 5 سالگي متون لاتيني و يوناني و عبري را مي خواند و ايتاليايي و فرانسوي را در 8 سالگي و عربي و سانسکريت را در 10 سالگي آموخت و در 14 سالگي براي سفير ايران خطابه خوشامدي به زبان فارسي تهيه کرد.

اين استعداد بي مانند به زودي متوجة علوم گرديد، بطوري که در 17 سالگي تمام حساب انتگرال را به خوبي مي دانست و خسوف و کسوف را به خوبي پيش بيني مي کرد و در 22 سالگي استاد نجوم گرديد.
تاريخ رياضيات گذشته از وقايع شيرين ، وقايع مصيبت بار را نيز ثبت کرده است. داستان گم شدن کشف بزرگ نيل هنريک آبل (1802-1829م.) رياضيدان جوان و نابغه نروژي يکي از آنهاست. آپل که از نبوغي شگفت انگيز برخوردار بود در 22 سالگي ثابت نمود که صرف نظر از معادلات درجه اول تا درجه چهارم، هيچ دستور جبري که بتواند معادله درجه پنجم را به نتيجه برساند وجود ندارد .

آبل مقاله اي درباره خاصيت عمومي طبقه بسيار وسيعي از توابع غير جبري انتشار داد.آبل در اين مقاله با ذکر کامل تمام فرمولها که پس از رنج بسيار فراهم کرده بود انتگرالهاي بيضوي معروف به انتگرالهاي لژاندر را مورد مطالعه قرار داده و مطالب جديدي را کشف کرده بود که به راستي ارزش بسيار داشت. آبل کشف ذيقيمت خود را به کوشي سپرد، اما کوشي آن را گم کرد.

منبع :  رشد