ارشميدس دانشمند و رياضيدان يوناني در سال 212 قبل از ميلاد در شهر سيراکوز يونان چشم به جهان گشود و در جواني براي آموختن دانش به اسکندريه رفت بيشتر دوران زندگيش را در زادگاهش گذرانيد و با فرمانرواي اين شهر دوستي نزديک داشت.

 

 

در اينجا سخن از معروفترين استحمامي است که يک انسان در تاريخ بشريت انجام داده است. در داستانها چنين آمده است که: بيش از 2000 سال پيش در شهر سيراکوز پايتخت ايالت يوناني سيسيل آن زمان ارشميدس مکانيکدان و رياضيدان و مشاور دربار پادشاه يمرون يکي از معروفترين کشفهاي خود را در خزينه حمام انجام داد.

 

روزي که او در حمامي عمومي به داخل خزينه پا نهاد و در آن نشست و حين اين کار بالا آمدن آب خزينه را مشاهده کرد، ناگهان فکري به مغزش خطور کرد. او بلافاصله لنگي را به دور خود پيچيد و با اين شکل و شمايل به سمت خانه روان شد و مرتب فرياد مي زد يافتم يافتم، او چه چيزي را يافته بود؟ پادشاه به او ماموريت داده بود راز جواهر ساز خيانتکار در بار را کشف و او را رسوا کند .شاه هيرون بر کار جواهر ساز شک کرده بود و چنين مي پنداشت که او بخشي از طلايي را که براي ساختن تاج شاهي به وي داده بود براي خود برداشته و باقي آن را با فلزنقره[ که بسيار ارزانتر بود مخلوط کرده و تاج را ساخته است.] هر چند ارشميدس مي دانست که فلزات گوناگون وزن مخصوص متفاوت دارند ولي او تا آن لحظه اين طور فکر مي کرد که مجبور است تاج شاهي را ذوب کند ،آنرا به صورت شمش طلا قالب ريزي کند تا بتواند وزن آن را با شمش طلاي نابي به همان اندازه مقايسه کند .اما در اين روش تاج شاهي از بين مي رفت پس او مجبور بود راه ديگري براي اين کار بيابد. در آن روز که در خزينه حمام نشسته بود ديد که آب خزينه بالاتر آمد و بلافاصله تشخيص داد که بدن او ميزان معيني از آب را در خزينه حمام پس زده و جا به جا کرده است.

 

او با عجله و سراسيمه به خانه بازگشت و شروع به آزمايش عملي اين يافته کرد او چنين انديشيد که اجسام هم اندازه، مقدار آب يکساني را جا به جا مي کنند، ولي اگر از نظر وزني به موضوع نگاه کنيم يک شمش نيم کيلويي طلا کوچکتر از يک شمش نقره به همان وزن است،(طلا تقريباٌ‌ دو برابر نقره وزن دارد.) بنابراين بايد مقدار کمتري آب را جا به جا کند. اين فرضيه ارشميدس بود و آزمايشهاي او اين فرضيه را اثبات کرد.

او براي اين کار نياز به يک ظرف آب و سه وزنه با وزنهاي مساوي داشت که اين سه وزنه عبارت بودند از :تاج شاهي هم وزن آن طلاي ناب و دوباره هم وزن آن نقره ناب. او در آزمايش خود تشخيص داد که تاج شاهي ميزان بيشتري آب را نسبت به شمش طلاي هم وزنش پس مي راند ولي اين ميزان آب کمتر از ميزان آبي است که شمش نقره هم وزن آن را جا به جا مي کند. به اين ترتيب ثابت شد که تاج شاهي از طلاي ناب و خالص ساخته نشده بلکه جواهر ساز متقلب و خيانتکار آن را از مخلوطي از طلا و نقره ساخته است و به اين ترتيب ارشميدس يکي از چشمگيرترين رازهاي طبيعت را کشف کرد، آن هم اينکه مي توان وزن اجسام سخت را با کمک مقدار آبي که جا به جا مي کنند اندازه گيري کرد. اين قانون(وزن مخصوص) را که امروزه به آن چگالي مي گويند اصل ارشميدس مي نامند. حتي امروز هم هنوز پس از 23 قرن بسياري از دانشمندان در محاسبات خود متکي به اين اصل هستند.

به هر حال ارشميدس در رشته رياضيات از ظرفيتهاي هوشي بسيار والا و چشمگيري برخوردار بود. او منجنيقهاي شگفت آوري براي دفاع از سرزمينهاي خود اختراع کرد که بسيار سودمند افتاد. او توانست سطح و حجم جسمهايي مانند کره، استوانه و مخروط را حساب کند و روش نويني براي اندازه گيري در دانش رياضي پديد آورد. همچنين بدست آوردن عدد نيز از کارهاي گرانقدر وي است. او کتابهايي در باره خصوصيات و روشهاي اندازه گيري اشکال و احجام هندسي از قبيل مخروط منحني حلزوني و خط مارپيچ، سهمي، سطح کره «ماده غذايي» و استوانه مي دانست علاوه بر آن او قوانيني در باره سطح شيب دار، پيچ اهرم و مرکز ثقل کشف کرد.