ژانر نوآر

فیلم نوآر حدودا از ۱۹۴۰شروع و تا اوایل قرن ۲۰ادامه داشت (البته با وقفه چند ساله). نوآر در فرانسه به معنای سیاه و فیلم نوآر به فیلم سیاه معنی گرفت. در این میان رمان های ریموند چندلر و داشیل همت تاثیر فراوانی بر این جریان گذاشت.

دوران نوآر را میتوان به دو دسته تقسیم کرد: نوآر(۱۹۴۰-۱۹۵۹) و نئونوآر (۱۹۷۰ به بعد).

اولین فیلم نوآر را شاهین والت می نامند ولی می توان نشانه های فیلم نوار را در فیلم های پیش از این فیلم یعنی همشهری کین و بیشتر آثار لانگ به خوبی دید.

شخصیت های این نوع فیلم ها را آدم های فاسد و تبهکار، کاراگاهان، قاتلان، میخواره ها و گانگستر ها و ... تشکیل می دهند. که عموما تنها، خسته، خونسرد، بی اعتماد، بدگمان و درگیر گذشته اند. مردان این نوع فیلمها غالبا افراد از خود بیگانه اند که با جامعه شان احساس غریبی می کنند.

مروری بر برخی ویژگی های فیلم های نوآر و نئو نوآر:(برای درک بیشتر، داخل پرانتز مثال هایی از فیلم ها آورده ام)

- نورهای کم مایه و برگرفته از سینمای اکسپرسیونیسم.سایه های بلند.(شاهین مالت)

- حضور سنگین و مسلط شب. داستان ها بیشتر در شب اتفاق می افتد.(شهر گناه)

- طرح داستانی معمولا دارای پیچیدگی های زیادی ست.(محرمانه لوس آنجلس-نئو نوآر)

- استفاده از فلاش بک های تو در تو( سگ های انباری -نئو نوآر)

- صدای Voice-Overشخصیت اصلی (شهر گناه- نئو نوآر)

- معمولا شخصیت اصلی کاراگاهان خصوصی (با روحیاتی خشن و خشک) بودند که البته در فیلم های نئو نوآر به پلیس های بد یا خوبی داند که البته مخالف سیستم جاری هستند. ( فیلم فرانسوی سی و شش)

- خیابان های خیس و باران زده. کوچه و پس کوچه های متروک. ( زخم )

- زن اغواگر یا همان فم فاتال که شخصیت اصلی را وارد ماجرایی پچیده کرده و در آخر هم باعث نابودی شخصیت مرد داستان می شوند.(نیکی کریمی در باج خور و یا فیلم سامورائی را بیاد بیاورید و اینکه علت کشته شدن آلن دلون چه بود ؟!)

- سیگار (یک مثالی هست که میگوید شخصیت های نوآر باید روزی دو بسته سیگار فقط به صورت تفریحی بکشند!!! - به تاکیدی که فرزاد موتمن در فیلم باج خور برای نشان دادن سیگار دارد، توجه کنید)

- شخصیت های تودار، منزوی، کم حرف و مرموز. (راننده تاکسی)

- دیالوگ های ظریف و جذاب، همراه با چاشنی طنز.

- معمولا شخصیت اصلی با یک ماجرای ساده وارد داستان میشود. (محله چینی ها)

- استفاده از تکنیک سینما اسکوپ. بکار بردن زیاد از لنز واید و قاب بندی مورب (داچ انگل).

- پایان غم انگیز. در فیلم نوآر غالبا شخصیت اصلی محکوم به فناست. (جنگل آسفالت - سامورائی - حرفه ای)

و به طور کلی میتوان دنیای فیلم های ژانر نوآر را دنیایی سراسر از پلشتی و سیاهی دانست که در آن شک و توطئه موج می زند. دنیای بی اعتمادی. دنیایی سراسر ریا و خشونت، انحرافات اجتماعی، زنان فریبکار و ... سرقت و کشتن که جزو هسته مرکزی این نوع فیلم ها به شمار می رود.

از خصوصیات ظاهری کاراکتر های نوآر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

مرد ها : کلاه نمدی / کروات / لباس های یکدست سیاه با پیراهنی سفید /  محل سکونت: هتل های پائین شهر.

زن ها : کلاه نرم / کفش های پاشنه بلند / لباس قرمز / دستکش های بلند رسیده به زانو / ماتیک و ریمل به طرز اغوا گرانه

نمونه فیلم های نوآر و نئو نوآر: شاهین مالت، جنگل آسفالت، پالپ فیکشن، سگ های انباری، حرفه ای، محرمانه لوس آنجلس، حافظه، سامورائی و نوآرهای وطنی مانند : حکم، باج خور و آب و آتش.

منبع : وبلاگ تاریخ سینما