سونا یا حمام های بخار فنلاندی كه در ایران به غلط آن را حمام بخار سوئدی می گویند سابفه ای بس طولانی دارد و بیشترین كاربرد ان در كشورهای اسكاندیناوی و از جمله فنلاند است كه خواستگاه این نوع حمامها ست وهم اكنون نیزفنلاند  بیشترین تعداد حمام سونا را نسبت به جمعیت در دنیا دارد بطوریكه این كشور حدود 7 میلیونی دارای بیش از 2 میلیون سونای  بخار است .

حمامهای شرقی :

استفاده از بخار در شرق و از جمله ایران هم سابقه طولانی دارد و انچه هم اكنون به غلط در غرب بعنوان حمام تركی شناخته می شود در واقع نمونه هایی از حمام های ایرانی است كه در فضایی عمومی  و مملو از بخار افراد به شستشوی بدن خود می پرداختند و این نوع حمامها هنوز هم كم وبیش در مناطق سردسیر و در بعضی روستاها مورد استفاده قرار می گیرند ولی سونا  همانطوریكه گفته شد به شكل امروزی آن چیزی است كه از اروپای شمالی و فنلاند آمده  است و اگر چه علت رواج آن در آن نواحی سرمای بیش از حد هوا و محدودیت هایی بوده كه برای گرم كردن داشته اند ولی هم اكنون با استفاده  تكنولوژی جدید و به توجه به فوائد بیشماری كه استفا ده از سونا برای سلامتی دارد . سونا به شكلی فر اگیر در آمده است بطوریكه هم اكنون در تمامی نقاط دنیا استفاده از ان رایج و مرسوم است . حتی در نقاط گرمسیری مانند ایران و ماهشهر و همین ممكو خودمان .

 آیا سونا برای لاغری است ؟

 این هم یكی از همان پندارهای غلط است بارها افرادی را دیده ام كه به من ایراد گرفته اند كه : شما كه چاق نیستید برای چی به سونا آمده اید ؟!!

نمی دانم این تصور از كجا امده است كه سونا می تواند باعث لاغری شود ؟ شاید بدلیل عرق كردن باشد و افراد فكر می كنند با عرق كردن وزن بدن كم می شود ! ولی این باوری اشتباه است چربی های موجود در بدن فقط از یك راه آب می شوند از طریق فعالیت بدنی و سوخته شدن .

چربی كه آب نیست كه از غدد عرق خارج شود آنچه در جریان سونا گرفتن اتفاق می افتد تعریق است كه بخش عمده آن آب است و مقداری هم املاح و مواد معدنی  به همراه دارد . اتفاقا عرق كردن وسیله خوبی برای دفع سموم بدن است .

بله هر فعالیتی در بدن و از جمله همین عرق كردن باعث مصرف انرژی می شود. ولی میزان كالری كه در اثر سونا گرفتن  در بدن مصرف می شود آنقدر نیست كه باعث لاغری  شود .

طی یک جلسه 20 دقیقه ای سونا حدود 450 كالری سوزانده می شود .  خیلی بیشتر از این مقدار كالری را شما می توانید با دویدن آرام وحتی راه رفتن مصرف كنید بدون اینكه  نیازی باشد رنج ماندن در سونا را بر خود هموار كنید .

تازه  كدام مردی پیدا می شود كه بتواند در سونای بخار ممكو كه بیشتر به كوره آدم سوزی شبیه است 20 دقیقه دوام بیاورد ؟ 5 دقیقه ماندن در آن هم خیلی طاقت می خواهد !

كلیه سوم :

هر انسان دو كلیه دارد كه برای تصفیه جریان خون از مواد زائد و تنظیم آب و الكترولیت های بدن مورد استفاده است .ولی خیلی ها پوست بدن را هم كه عملكردی شبیه كلیه دارد بنام كلیه سوم نامگذاری كرده اند

وقتی بدن عرق می كند پوست به بهترین شكل مواد زائد بدن را دفع می كند و این به سم زدایی بدن كمك شایانی می كند . این یكی از فوائد بسیار مهم سونا گرفتن است . دفع مواد زائد .

بنابریان لزوم استفاده از سونا برای كسانی كه در واحداهای شیمیای و پتروشیمی و یطور كلی صنایع آلاینده كار می كنند بسیار ضروری است فلزات سنگینی چون جیوه سرب كادمیم و امثال ان كه سرطان زا بودن آنها ثابت شده است از این طریق دفع می شوند و بدن از شر آنها خلاص می شود .

 طراوت پوست :

یك ضرب المثل فنلاندی می گوید كه :

زیبا ترین چهره ای كه هر شخص  می تواند داشته باشد  یك ساعت  بعد از سونا گرفتن است !

این واقعیتی است انكار ناپذیر كه سونا  بر روی پوست تاثیر بسیار  مثبتی دارد . پوست یك ارگان است كه مملو از غدد عرق و منافذ متعدد است كه پوست از طریق آنها تنفس می كند . ترشح عرق و فعالیت غدد عرق باعث دفع مواد زائد پوست می شود پوست را نرم می كند و چون گرما باعث گشاد شدن عروق پوست می شود مواد غذایی بیشتری به پوست می رسد ومواد زائد آن بهتر دفع می شوند  از این جهت پوست شاداب تر می گردد . این خصوصا برای پوست صورت كه اهمیت بسزایی در جوان جلوه دادن ما دارد اهمیت زیادی دارد من فكر می كنم كه اگر خانم ها از فوائد بیشمارسونا بر روی زیبایی پوست اطلاع داشته باشند بجای متوسل شدن به این همه مواد آرایشی بی خاصیت كه عمدتا هم مضر هستند بیشتر از سونا استفاده خواهند كرد كه هزینه چندانی هم ندارد !

مدت وچگونگی استفاده از سونا :

 این روزها مجموعه های استخر و سونا و جكوزی با هم در یك محل ساخته می شوند طریقه استفاده از آنها به این ترتیب است كه:

* بعد از دوش گرفتن بهتر است برای گرم شده بدن چند دقیقه ای را در سونا باشید بخار یا خشك آن چندان فرقی نمی كنند تا ماهیچه ها برای فعالیت گرم شوند و خونرسانی به آنها صورت گیرد.

*حدود 30 دقیقه ای بیشتر  در استخر شنا كنید.

* برای رفع خستگی ناشی از شنا كردن بهتر است چند دقیقه ای را در جكوزی گرم بمانید و  بدن اتان را با فشار آب  ماساژ دهید.

* به مدت 10 تا 20 دقیقه در سونا خشك یا بخار دراز بكشید تا كاملا عرق كنید.

* دوش گرفته و با پریدن در جكوزی گرم و سپس بلافاصله جكوزی سرد برنامه را تمام كنید.

این یك برنامه پیشنهادی برای سونا گرفتن و شنا كردن بود شما می توانید مطابق با سلیقه و شرایط بدنی خودتان  و تجربیاتی كه شخصا كسب می كنید شیوه این برنامه را تغییر دهید .

همواره بخاطر داشته باشید كه:

برای رعایت بهداشت وسلامتی خودتان و دیگران نكات بهداشتی را رعایت كنید از جمله :

*قبل از استفاده از سونا و استخر حتما بدن اتان را كاملا بشوئید ودوش بگیرید

* از كرم و وسائل آرایشی استفاده نكنید

*حتما بعد از بیرون آمدن از سونا مجددا دوش بگیرید تا عرق های شما شسته شود.

* استخر و سونا ی عمومی محل های همگانی هستند كه باید رعایت نكات اخلاقی و بهداشتی به بهترین نحو صورت گیرد . واقعا هیچ چیز زشت تر از این نیست كه در چنین جاهایی با بدن كثیف و موهای بلند كه باعث انزجاردیگران می شوند ظاهر شوید . اینها نكات ریزی هستند كه غالبا رعایت نمی شوند.

افزایش زمان ماندن در سونا :

شما ممكن است هنگامیكه برای اولین بار وارد سونا می شوید حتی تحمل ماندن یك دقیقه در آن محل را نداشته باشید . ولی این نباید باعث نا امیدی شما شود چون بتدریج كه سونا بروید به ماندن در آنجا عادت می كنید فقط باید هر بار مدت ماندن خود را افزایش دهید این كار را تا جایی كه تحمل دارید انجام دهید یادتان باشید زیاد به بدن  خودتان فشار نیاورید .

بیماران قلبی و سونا :

سونا تقریبا برای تمام افراد از هر سنی كه هستند مناسب است و خطری ندارد فقط كسانی به ناراحتی قلبی دچار هستند یا ضعف جسمانی دارند باید با مشورت پزشك  و اجازه او این كار را انجام دهند .

در فنلاند كودكان از همان اولین روزهای زندگی به سونا برده می شوند ! اصلا بعضی از زنان در سونا وضع حمل می كنند و بچه خود را بدنیا می آورند ( این مطلب را من در ایتنرنت خوانده ام و شاید مربوط یه مناطق روستایی و دورافتاده فنلاند باشد . بهر حال خواستم بگویم كه هیچ مانعی ندارد بچه ها را از همان كودكی به سونا رفتن عادت عادت دهیم .

پریدن در آب سرد :

شاید دلپذیر ترین بخش سونا گرفتن  ، قسمت انتهایی آن یعنی پریدن در آب سرد جكوزی است كه بعد از بیرون آمدن حالت بسیار خوشایندی به شخص دست می دهد نوعی احساس خنكی و شادابی كه وصف آن مشكل است باید عملا حس و تجربه كرد . برای این مورد لازم است آب كاملا سرد باشد . این آب سرد هیچ ضرری برای بدن ندارد فقط كسانی كه ناراحتی قلبی دارند باید احتیاط كنند چون این شوك سرمایی ممكن است برای آنها خطرناك باشد .

ولی این گرم و سرد شدن پوست قابلیت ارتجاعی آن  را افزایش می دهد . گرمای بدن را  می گیرد و همانگونه كه گفتم احساس خوشایندی به شما می دهد .اگر بعد از سونا در آب سرد غوطه ور نشوید گرمای موجود در بدن باعث می شود كه تا مدتها عمل عرق كردن ادامه پیدا كند كه چیز خوشایندی نیست .

در این میان خنك كردن سر اهمیت زیادی دارد چون تقربیا یك سوم گرمای بدن از طریق سر دفع می شود .

پاكیزگی پوست :

بهترین وسیله برای  پاك كردن چرك و گرد و غباری كه باعث بسته شدن منافذ پوست شده اند استفاده از سونا است بعد از مدتی كه در سونا نشسته اید كافی است دستی روی پوست خود بكشید و ببینید چگونه چرك روی پوست شما جمع شده است به همین خاطر خیلی خوب است كه بعد از بیرون آمدن از سونا با یك لیف خیلی نرم و با استفاده از شامپوهای بدن و یا دیگر مواد پاك كننده بدن اتان را شستشو دهید .این همان كاری بوده كه در حمامهای ستنی ایرانی نیاكان ما انجام می دادند .

حركات ورزشی ممنوع !

انجام هر گونه حركت ورزشی و نرمشی در سونا مطلقا ممنوع است . علت آن كاملا واضح است . وقتی شما در معرض گرمای سونا قرار می گیرید بعلت باز شدن عروق ،  میزان خونی كه باید در بدن جریان یابد افزایش می یابد بنابراین قلب مجبور است تند كار كند گاهی ضربان قلب به 120 بار در دقیقه و بیشتر هم می رسد در چنین شرایط بدترین كار این است كه با حركات ورزشی  فشار مضاعفی به قلب وارد كنیم این كار برای قلب فوق العاده مضر است .

بارها افرادی را دیده ام كه در همین سونای ممكو حركات ورزشی انجام می دهند!البته انجام ماساژ در سونا مانعی ندارد اگر بصورت درست انجام شود .

سونای خشك یا سونای بخار ؟

اساسا لفظ سونا به همان سونای بخار گفته می شود و چیزی به اسم سونای خشك به آن مفهوم نداریم . ولی در حال حاضر دو نوع سونا وجود دارد :

1-   یك نوع كه در آن با استفاده از اجاق های برقی  و قرار دادن سنگهایی بر روی انها هوای گرم تولید می كنندو سكوهایی هم از چوب برای نشستن یا خوابیدن افراد درست كرده اند و اصطلاحا  سونای خشك نامیده می شود .در همین نوع از سونا هم باید با پاشیدن آب بر روی سنگهای داغ مقداری بخار تولید كرد تا وضعیت بهتری پدید آید چون هوای گرم و خشك می تواند به دستگاه تنفسی آسیب برساند .

2-   نوع دوم اتاقی است با كف و دیواره سرامیكی كه چند دریچه برای ورود بخار دارد . بخار از یك بویلر ( دیگ بخار ) وارد این اتاق می شود و یك ترموستات هم میزان حرارت اتاق را با تغییر  بخار ورودی تنظیم  می كند .

سونای دیجیتال!!

( البته سونای بخار ممكو ظاهرا ترموستات تنظیم كننده ندارد و همین طور بی وقفه كار می كند ! من به شوخی می گویم كه منطق آن دیجیتال است یعنی یا  صفر است وخاموش سرد است  و یا :  یك است  و دائما و بی وقفه كار می كند كار می كند ! سونای دیجیتال )

به هرحال تفاوتی بین سونا ی خشك و بخار وجود ندارد هدف ایجاد  تعریق است هر چند من شخصا سونای بخار را ترجیح می دهم

ایجاد تب مصنوعی :

انسان موجودی خونگرم است بنابراین درجه حرارت بدن او تابع محیط نیست و همواره روی میزان معینی كه همان 5/37 باشد ثابت می ماند هر گاه كمی از این میزان بالاتر رود تب حادث می شود . تب كردن در واقع نوعی سلاح دفاعی بدن برای مقابله با بیماریها ست بدن با بالابردن حرارت خود ، محیط را برای رشد میكربها و عوامل بیماری زا  نامساعد می كند و به این شیوه  و ترفند با میكربها و عوامل نظیر ان مبارزه می كند تب همواره علامت وجود یك میكرب یا عامل نامساعد در بدن است از طرفی تب كردن باعث فعال شدن سیستم ایمنی بدن می شود و مبارزه با بیماریها را تشدید می كند .

سونا رفتن باعث ایجاد نوعی تب مصنوعی :

Artificial fever  در بدن می شود و به این ترتیب توان مقابله بدن با بیماریها را افزایش می دهد .

مبارزه علیه سرطان :

یكی از خواص همین تب مصنوعی نابودی سلولهای سرطانی است از این جهت سونا خاصیتی ضد سرطانی دارد .

گفته ای مشهر از بقراط نقل می كنند كه می گوید :

شما قدرت تولید تب در بدن را به من بدهید تا من هر ناراحتی را درمان كنم !
این گفته نشان دهنده قدرت خارق العاده ای است كه ایجاد تب در مداوای ناراحتی های بدن دارد .

سونا در التیام درد مفاصل هم موثر است .

نویسنده : محمد توكلی

منبع : درمانگران ایران