تاریخچه شهر نیشابور

این شهر درسال 31 هجری و در زمان خلافت عثمان فتح شد و در دوره اسلامی، یكی از چهار شهر بزرگ خراسان بوده است. وسعت و عظمت این شهر در حدی بوده است كه آن را ”ام البلاد“ می خوانده اند. در اوایل دوره اسلامی، وسعت و عظمت این شهر به حدی بود كه شهرتی جهانی یافت. به همین سبب نیز برروی سكه هایی كه در دوران خلفای اموی و عباسی ضرب می شد، نام این شهر نیز دیده می شود. نیشابور در زمان غزنویان و سلجوقیان از شهرهای مهم و معتبر خراسان محسوب می شد. این شهر كه یكی از مراكز تمدن و هنر ایران و خراسان است و شاعران و اندیشمندان بسیاری را درخود پرورانده است، در مسیر جاده ابریشم قرار داشته و اكتشافات باستان شناختی قابل توجهی در آن صورت گرفته است. نیشابور هم اكنون شهری بزرگ و آباد است و آثار دیدنی بسیاری دارد.

 مراکز تاریخی و باستانی

آرامگاه نظام الملك بكروی

این آرامگاه در كدكن نیشابور واقع است. این شهر، چندین مسجد دارد كه قدیمی ترین آن ها روی تپه ای در محله بالای شهر ساخته شده است . این بنا از آثار معماری قبل از دوره ایلخانی می باشد.

 آرامگاه حكیم عمر خیام

یكی از دیدنی ترین باغ های ایرانی، باغی است كه بنای آرامگاه حكیم عمر خیام، در میان آن قرار گرفته است. این باغ به خود وی تعلق داشته است. حكیم ابوالفتح عمربن ابراهیم، مشهور به خیام نیشابوری، فیلسوف، ریاضی دان، منجم و شاعر ایرانی، در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هـ .ق می زیسته است؛ و احتمالاً بین سالهای 530- 506 هـ .ق وفات یافته است. آرامگاه این فیلسوف، در شرق آرامگاه امام زاده محمد محروف و ابراهیم قرار دارد.

 آرامگاه شیخ عطار نیشابوری

فریدالدین ابوحامد محمدبن ابوبكر ابراهیم بن اسحاق عطار نیشابوری، شاعر و عارف نامی ایران در حدود سال 540 متولد شد. در 618 هـ .ق  جهان را بدرود گفت. مقبره عطار نیشابوری در فاصله 6 كیلومتری شرق نیشابور، در نزدیكی امامزاده محروق و آرامگاه خیام واقع گردیده است. ساختمان قدیمی مقبره، از آثار امیر علی شیر نوابی و دوره سلطان حسین بایقرا است كه در كتاب تذكره دولت شاه، ذكری از آن رفته است. اكنون از بنای امیرعلی شیر نوابی كه دولت شاه بدان اشاره كرده است، جز سنگ میله بالا سر قبر كه تاریخ بنایش ظاهراً 891 هـ .ق بوده چیزی باقی نمانده است.

 آرامگاه فضل بن شاذان

این بنا در آبادی فضل در حومه نیشابور قرار دارد و تمامی آن از آجر ساخته شده و در نمای خارجی آن هیچ گونه تزئینی به كار نرفته است. گنبد فراز بقعه دارای پوششی از كاشی است. بنای آرامگاه به طور مكرر مرمت شده است و نشانی از آثار قدیمی در آن دیده نمی شود. ابومحمد فضل بن شاذان، از مشایخ بزرگ علم حدیث در نیمه اول قرن سوم و فقیه متكلم شیعی است.

 آرامگاه كمال الملك

در باغ شیخ عطار نیشابوری، مقبره محمد غفاری میرزا بزرگ كاشانی ملقب به كمال الملك از مفاخر نقاشی ایران قرار گرفته است. این بنا با سبك جدید و به صورت مشبك با شش ایوان 1341 برروی مقبره كمال الملك ساخته شده است. این مقبره در شهر نیشابور واقع شده است.

 آتشكده نیشابور

در شهرستان نیشابور آتشكده ای قدیمی قرار دارد كه به دوره پیش از اسلام مربوط است.

 جاذبه های طبیعی

چشمه گرماب طاقانكوه

چشمه معدنی گرماب طاقانكوه، در فاصله 8 كیلومتری جنوب جاده سبزوار به نیشابور، و 44 كیلومتری نیشابور واقع شده است. اطراف چشمه از رسوبات آبرفتی دوره چهارم پوشیده شده است. آب چشمه فوق از دسته آب های كلروره سولفاته سدیك می باشد.

 چشمه خم تركان

چشمه خم تركان واقع در قدمگاه نیشابور به فاصله 131 كیلومتری مشهد از زمین می جوشد. اطراف مظهر چشمه را رسوبات آبرفتی دوران چهارم پوشانده است.

 اماکن زیارتی و مذهبی

امامزاده محمد محروق

این امامزاده با گنبد كاشی كاری و ایوان های بلند در وسط باغ مشجری قرار گرفته است و از ابنیه زیبای قرن دهم به شمار می رود. درزیر گنبد، قبر امامزاده محمد محروق واقع شده است. كتیبه كاشی معرق ایوان و صندوق منبت و در ورودی حرم از زمان شاه طهماسب اول (قرن دهم هجری) است. در این بقعه، یكی از اولادان حضرت موسی بن جعفر (ع) نیز مدفون است.

 بقعه قدمگاه

این بقعه، بنای زیبایی است كه از قرن یازدهم هجری قمری به یادگار مانده است. این بقعه كه به صورت هشت گوش با ایوان های بلند و طاق نماهای دوطبقه، مزین به كاشی های خشت هفت رنگ و قطار گچ بری است، در وسط باغ بزرگی در روستای قدمگاه قرار گرفته است. از كتیبه تاریخ آن چنین استنباط می شود كه بنا، به امر شاه سلیمان، و در سال 1091 هـ .ق ساخته شده است .

منبع : سایت فرهنگسرا