عکاسی طبیعت شاید برای خیلی‌ها فاقد جذابیت‌های معنایی باشد و صرفاً جز ثبتی زیبا و ترکیب‌بندی خلاقانه(که گاه آن هم در بسیاری از این عکس ها وجود ندارد)، چیزی برای گفتن نداشته باشند. اما آیا براستی عکاسی منظره و طبیعت چیزی بیشتر از این نیست؟ یکی از ویژگی‌های‌ هنرمند نسبت به جهان پیرامون‌اش، در قاب دیدن محیط پیرامون‌اش است. او دست به گزینش می‌زند و از هر آنچه که در اطراف اوست "انتخاب" می‌کند. جهان واقعی ما همه‌چیز را بدونه گزینش در اختیار سیستم بینایی ما می‌گذارد و چشم هم بدونه اختیار در عملی ناخودآگاه و فیزیولوژیک آن را ثبت و در اختیار مغز می‌گذارد. کمتر پیش می‌آید که مغز از کلیشه‌هایش بیرون بیاید و در آنچه که به او منتقل شده دخالت کند و در آن تغییری به وجود آورد.

اما چشم عکاس باید به گونه‌ای از این کلیشه‌های ذهنی و ثابت گریزان باشد، و همیشه جور دیگری باید ببیند. به قول کارتیه برسون "عکاس باید جهان را طوری نگاه کند که انگار برای اولین بار است که آن را می‌بیند". این شگفتی در برابر جهان پیرامون موجب می‌شود که همیشه نکته‌ای تازه برای دیدن و تصویر کردن وجود داشته باشد. اما باز همین قدر کافی نیست. عکاس بجز تجربه‌ی زیست‌شده‌ از زندگی و جهان، دنیای ذهنی خاص خود را داراست که مخصوص خود اوست.این دنیایی ذهنی به اندازه‌ی همه‌ی آدما متفاوت و متکثر است. صداقت در ارائه‌ای این دنیای ذهنی خصوصی و پرهیز از تقلید و رهرو راه دیگران بودن است که اصالت یک اثر هنری را در هر قالبی که باشد، قابل اعتنا می‌کند. رسیدن به آنچه نگاه ویژه‌ و امضای هنرمند نامیده می‌شود، بیشتر از خود اثر به صاحب اثر بر می‌گردد.متن هر اثر باید به نوعی فرافکنی احساسات و "بینش" صاحب اثر باشد. اینجا باید تفاوت مفهوم "بینش" را با مهارت و دانش متذکر شوم، گرچه دانش و مهارت از عوامل اصلی در شکل‌گیری بینش یک فرد است، اما در ذات خود یک نوع ابزارند که در خدمت ارائه‌ی هدف و بینش هنرمند قرار می‌گیرند. باید توجه داشته باشیم، که نمود ناخودآگاه معنایی خاص در یک اثر نمی‌تواند نماینده‌ی فکر و احساس یک هنرمند باشد.معنایی که به صورت خودآگاه و با بینشی که درون یک فرد شکل‌گرفته در یک اثر نمود دارد، در تمامی آثار دیگر هنرمند رد خود را به جا می‌گذارد. با این وصف ما نمی‌توانیم بگویم که عکاسی از طبیعت و مناظر طبیعی از هر معنایی از پیش تعیین شده خالی است. نوع ترکیب‌بندی، عناصر بصری دورن عکس،نوع و اندازه‌ی قاب و زاویه‌ی انتخاب شده همه از مولفه‌های است که می‌تواند یک عکس را از یک ثبت مکانیکی عکاسانه به یک مفهوم قابل تاویل و نقادانه تبدیل کند.شاید برای لذت بردن از یک عکس ما به سواد بصری و آکادمیک نیاز نداشته باشیم، اما حداقل می‌توان با دیدی نقادانه، به تحلیلی ویژه‌ دست یافت که هم منطبق با عناصر ساختاری عکس و هم معانی نهفته در آن باشد.

 اعتقاد ندارم که هر عکس منظره‌ای دارای این ویژگی‌‌اند که بتوان آن را تحلیل و بررسی کرد، اما این امر هم نباید باعث گردد که همه‌ی عکس‌هایی را که در این طبقه جای می‌گیرند، به یک چشم نگاه کنیم. اولین گام برای نقد یک عکس منظره، گذشتن از لذتی که زیبایی آن یا ترکیب مناسب‌ش در نگاه‌های اول به ما منتقل می‌کنند و تامل در عناصر بصری و فرمی آن برای رسیدن به بینش مستتر عکاس در درون اثر است.الگوهای نقدی و هرمنوتیکی می‌تواند به ما در عمل تحلیل یک عکس یاری رساند اما باید در نظر داشت که این الگوها تنها باید به صورت یک راهنما عمل کند و نقد ما در حضور اثر مبتنی بر خود اثر و ارجاعات بینامتنی آن باشد. ذهن ما چه در برابر یک عکس از یک منظره‌ی طبیعی قرار گیرد و چه عکسی با کارکرد معنایی خاص، نباید منفعل عمل کند. از این سو هنرمند نیز باید سعی کند که ذهن مخاطب‌اش را به فعالیت وادارد و از اعمال سهل‌انگارانه‌ای که موجب شود تمام اطلاعات بدونه مشارکت مخاطب در اثر نمود یابد، خودداری کند. ابهام، یک عنصر مشترک میان جهان واقعی و متن آثار هنری است، صراحت بیش از حد خصوصیت یک اثر هنری نازل است. در روزهای‌ آینده سعی خواهم کرد با انتخاب یک عکس و تحلیل آن [در سایت یا خارج از سایت] یک مثال عملی برای نوشته‌ی بالا بیاورم تا در نزدیک شدن به فضایی که از آن نام بردم، بیشتر کمک کند.

منبع :  www.foto.ir