در دنـياي ارتـباطات مـستقيم، در عـصري زنـدگي ميكنيم كه فن آوري نوين ارتـباطات و رايـانه ها، هـمچون پـلي ميان ما انسانهاي روزهاي آخر قرن بـيستم قـرار دارد. در دهـه اخـير، انـسانها ابزار تازهاي يافته اند، ابـزاري كـه بـه كمك آن به انبوهي از اطلاعات دسترسي خواهند داشت و در جمع افراد بسياري از كشورها، شهرها و تمدنهاي مختلف، مي توانند به بحث و گفتگو بپردازند. در شبكه هاي اطلاع رساني و اينترنت، امكان ارسال پيام بـراي مـخاطبين مـعين، شركت در اتاقهاي گفتگو و انجمنهاي مجازي، شيوه ديـگري از ارتباط را پيش روي انسانها قرار داده است.

جامعه مجازي، در ايـن عـصر جديد، يعني من از درون غار خودم با مخاطبينم در ارتباطم و مـي توانم با آنها حرف بزنم و نظراتم را به گوش آنها برسانم. مي توانم راي بـدهم و فردي را به نمايندگي از خودم انتخاب كنم، ميتوانم اعتراض كـنم و نـمايندگانم را بازخواست كنم. در حال حاضر، با توجه به فن آوري كـنوني، تـنها يك رايانه، يك كارت مودم و يك خط تلفن كافي است تا اين ارتباط برقرار شود.

پـس از بـرقراري ارتـباط، رايـانه ي مـن، پـلي اسـت براي ارتباط من با سـايرين، افـرادي همچون «من» پشت رايانه هاي خود، با فضاهايي مجازي در ارتباط و تعاملند. شايد ما آنها را نشناسيم، شايد زبان مادري آنها را بخوبي ندانيم، شايد بعد و مسافت فكري و فيزيكي ما بسيار باشد، اما به هـر حـال اين ارتباط برقرار است و شما از اين لحظه روي خط يا ON-LINE هستيد.

واكنشهاي ما، همچون خود ما روي خط است و شايد بسياري از افراد در جمع مجازي ما حضور داشته باشند. پس از برقراري ارتباط، ما، به كمك رايانه و كار مودمي كه در اختيار داريم، به مكاني متصل ميشويم كه ميتواند به عـنوان مـركزي، بـسياري از «مـا» را گـرد هـم آورده بـاشد. بـا «پـست الـكترونيك» بـا آنـها در ارتباط هستيم و در كسري از ثانيه مي توانيم، پـيام خـود را بـراي آنها ارسـال كـنيم. مـمكن است با آنها در يك «اتاق گفتگو» سرگرم بحث درباره آخرين تغيير و تحولات فن آوري، يا آخرين ساخته يـك فيلمساز يا نويسنده باشيم. در هر حالتي كه باشيم، ما در «ارتباط» هـستيم و هـر آنـچه بـگوييم براي افرادي كه با ما «حضور» دارند ارسال مي شود. اين امر، در عين حال در اختيار ما است و با علم به اين است كه بـا آن افـراد كـه شـايد بـراي مـا افـرادي ناشناخته، گمنام باشند در ارتباطيم.

در ارتـباطات اجتماعي با حضور فيزيكي، رو در روي افراد مي ايستيم و با آنـها بـه گـفتگو و بـحث مـي پردازيم، شايد موافقت كنيم و شايد از خود مـخالفتي نـشان دهـيم. بـا آنها، دست در دست هم، مشكلي را از ميان بر مـي داريم و مـساله اي را حـل مـي كنيم. در ارتـباطات اجـتماعي، دستي را مـيفشاريم تـا تاكيد كنيم هستيم و بر حرف خود استواريم و با يك اشاره از طرف مـقابل خـود مي خواهيم كه لحظه اي صبر كند و بعد با اشاره ديگري از او مـي خواهيم كـه حـرفش را ادامـه دهد. در ارتباطات اجتماعي، حضور فيزيكي ما تا زماني كه در محل باشيم، ادامه دارد، پس از اينكه آن محل را ترك كنيم، شخصيتي از ما در آن محل حضور ندارد كه بخواهد براي صاحب اصـلي خـود تـعيين تـكليف كند و سرنوشت او را به گونه ديگري رقم زند. امـا، بـا پيشرفت فن آوري نوين ارتباطات، اطلاعات، اطلاع رساني و رايانه، شـكل جديدي از ارتباط ميان انسانها متداول است كه از آن به حضور و ارتـباطات روي خـط يـاد مـيشود. در ارتباطات روي خطي يا ON-LINE اكثر مـواد و مـطالب ارتـباطي بـه صورت نوشته و مكتوب بين افراد، از جوامع بـشري مـختلف، بـا تمدن، زبان و فرهنگ هاي گوناگون رد و بدل مي شود. در ايـن نوع ارتباط، محدوديت قابل توجهي در ارتباطات رو در رو و چهره به چـهره وجـود دارد. حركات دست، سر و صورت افراد ديده نمي شود و يا ممكن است در شرايط ويدئو كنفرانسهاي از راه دور، به صورت ناقص انتقال داده شود. تحت شرايط اين نوع ارتباطات، بالا و پايين رفتن حالت صدا يا اصلاً وجود ندارد و يا اينكه محدوديتهايي در انتقال آن موجود است.

در ارتباطات مستقيم و يا ON-LINE ابراز واكنشهاي احساسي يكي از مشكلات اسـاسي شـناخته شده است، چرا كه با توجه به محدوديتهايي كه در فن آوري كـنوني مـوچود است، بيشترين ابزار مورد استفاده جهت ارسال پيام، همان «مـتن» پـيام اسـت. در صـورتي كـه نويسنده «پيام» تبحر لازم در رساندن مـعنا، مفهوم و احساسات را داشته باشد، مي توان انتظار داشت كه «پيام» بـه درسـتي مـنتقل شـود، در صـورتي كـه اگر فرد فاقد اين مهارت باشد، احتمال تبادل «پيام» به صورت ناقص افزايش مي يابد.

در دنـياي ارتباطات مستقيم و ON-LINE هيچگاه نمي توانيد حرف خود را پس بـگيريد. اگـر مـطلبي را در انـجمني نـوشته ايد، ديگر آن را نوشته ايد. «پـيام» شـما تـا مـدت زمان معيني و شايد براي هميشه در آنجا خواهد ماند و شايد يك يا دو سال بعد افرادي نسبت به آن واكنش نشان دهند. آن وقـت است كه بايستي با اين موضوع كه حتي مي تواند اثري جبران ناپذير بر سرنوشت شما داشته باشد به نحوي كنار بياييد.

برخي از قواعد آداب معاشرت الكترونيكي:

• هيچگاه نبايد جوش بياوريد

تـوجه داشـته بـاشيد كـه افراد مختلف، با زبان و فرهنگهاي مختلف وارد جـامعه مـجازي مي شوند. همه آنها، از اين امكان كه رايانه اي در اختيار داشـته بـاشند بـرخوردار بـوده اند كه توانسته اند وارد اين فضاي مجازي شـوند، امـا ايـن دلـيل بـر آن نميشود كه همه آنها شما را همانطور كه هـستيد بـبينند. شـما مـمكن اسـت خـود را درست معرفي كنيد، نام و نام خـانوادگي اصـلي خود را بدهيد، آنها ممكن است از پخش اطلاعات شخصي خود امتناع ورزند. ممكن است شما بخواهيد در ابتداي هر «پيام» خود به آنها سلام بدهيد، اما آنها مايل به ايجاد صميميت نباشند. به علاوه، هستند در ميان ساكنان اين جزيره مجازي افرادي كه فقط براي تفريح، وقت گذراندن، اذيـت و آزار ديـگران، «شـناسه» و «كـلمه عبوري» گـرفته اند. در مـقابل افرادي كه مخالف نظرات و عقايد شما مطلبي به يادگار نوشته اند، خونسرد بـاشيد و سـعي كـنيد تا آنجا كه ممكن است عصباني نشويد. عصبانيت شما، هـمان چـيزي اسـت كـه بـرخي از اين افراد از آن بسيار لذت مي برند. در ايـنترنت، ممكن است پيامهاي ناشايستي دريافت كنيد، ممكن است به پيامي كه يك سال پيش نوشته بوديد اعتراض شديدي دريافت كنيد. اينگونه پيامها را بـايستي نـاديده بـگيريد و اجـازه ندهيد كه آنها به قصد و نظر خود برسند.

• به دنبال راه حلهاي مناسب باشيد

اگـر كـسي كـه با او در ارتباط هستيد، به نحوي بر سر موضوع و مساله اي عـصباني شده است، سعي كنيد راه حل مناسبي براي برخورد با آن فرد پيدا كنيد. عصباني شدن و مقابله به مثل راه حل مناسبي نيست. مقابله به مثل و عـصبانيت مـوجب طولاني تر و وخيم تر شدن روابط مي شود و هيچيك از طرفين بـه نـتيجه مـطلوب نـخواهند رسـيد. در مـحيط هاي مـجازي عـمومي، همچون انـجمنهاي هـمفكر، بـه يـاد داشـته بـاشيد كـه ابراز عصبانيت در ميان واژه ها، ممكن است تا مدتها در محيط انجمن باقي بماند و از نويسنده آن چـهره اي "هـميشه عـصبي" بسازد. اين چهره مسلماً چهره اي است مجازي اما اثـر آن، همچون شخصيت بد رمانها، اثري است كه تا مدتها بر ذهن خواننده آن باقي خواهد ماند.