VoIP چيست؟

شبكه‌هاي مخابراتي به عنوان جزء جدايي ناپذير زندگي امروز بيش‌ترين سهم را در تبادل اطلاعات و اخبار به عهده دارند. اين فناوري كه قدمتي بيش از صد سال دارد، صورت پيشرفته‌تري به خود گرفته است و خود را با نيازهاي جديد تطبيق داده است تا به صورت امروزي درآمده است.

امروزه انتقال تماس، كنفرانس هاي تلفني، نمايش‌گر شماره تلفني و ... همه و همه سرويس هايي هستند كه از سوي مراكز مخابراتي و بر پايه شبكه‌هاي مخابراتي ارايه مي‌شوند. با وجود اين، هنوز مشكلات حل نشده بسياري در شبكه‌هاي مخابراتي موجود است كه نياز به بررسي بيش‌تر دارد. مواردي نظير هزينه بالاي نگه‌داري اين شبكه‌ها، ارايه‌ي دشوار سرويس هاي جديد،‌ هزينه‌ي بالاي نصب و راه اندازي و گسترش شبكه‌هاي مخابراتي و ناتواني در ارايه‌ي خدمات خاص از اين مشكلات هستند.

با مطرح شدن شبكه‌هاي كامپيوتري (به خصوص اينترنت) و امكان برقراري ارتباط به صورت سوييچ بين بسته‌هاي داده (Packet Switching) ارسال داده بر روي اين شبكه‌ها به صورت جدي مطرح شد و در تمامي موارد موفقيت آميز نمود. اگر زماني دستگاه هاي فكس و تلكس بر روي شبكه‌هاي مخابراتي سنتي متن و تصوير را از جايي به جاي ديگر منتقل مي‌كردند، امروزه پست الكترونيكي و پيام‌هاي بين كامپيوتري اين جايگاه را به دست آورده‌اند، به نحوي كه صورت قديمي ارسال اطلاعات را تحت شعاع خود قرار داده‌اند.

در جايي كه اطلاعات منتقل شده بر روي شبكه‌هاي كامپيوتري شكل صوتي به خود بگيرند (Voice Over IP) VoIP مطرح مي‌شود. البته شايان گفتن است كه براي داشتن يك ارتباط از نوع VoIP بايد شبكه‌اي بر پايه پروتكل IP داشته باشيم. حال با توجه به اين كه بزرگ‌ترين شبكه بر پايه VoIP شبكه اينترنت است، به طور معمول از اين فناوري به عنوان منتقل كننده صدا بر روي شبكه اينترنت ياد مي‌شود.

 انواع مكالمات با استفاده از VoIP

با تفكيك كاربران نهايي گفت‌وگوهاي صوتي به دو شكل دستگاه متصل به شبكه IP و دستگاه متصل به شبكه مخابراتي سنتي، سه نوع مكالمه را مي‌توان متصور شد:

1. ابزار VoIP با ابزار VoIP : طي اين مكالمه دو وسيله كه به شبكه مبتني بر IP متصل هستند با يكديگر ارتباط بر قرار مي‌كنند. 

2. ابزار VoIP با تلفن سنتي : در اين نوع مكالمه وسيله متصل به پروتكل IP با دستگاه تلفني كه به شبكه مخابراتي سنتي متصل است ارتباط بر قرار مي‌كند. در اين صورت يك دستگاه متصل به IP نقش واسط را در تبديل اطلاعات از شبكه IP به شبكه مخابراتي سنتي به عهده دارد. 

3. تلفن سنتي با تلفن سنتي : اين نوع مكالمه به طور معمول به دليل مسافت بالاي بين دو فرد بر قرار كننده مكالمه و به منظور صرفه‌جويي در هزينه گفت‌وگو شكل مي‌گيرد. در اين نوع ارتباط هر يك از دو تلفن توسط شبكه مخابراتي سنتي به يك دستگاه متصل به شبكه IP مرتبط مي‌شوند و ارتباط VoIP بين اين دو دستگاه كمكي شكل مي‌گيرد. ارتباط تلفني با استفاده از كارت‌هاي تلفن رايج در بازار از اين نوع است.

 با اندكي توجه به سه مورد بالا متوجه مي‌شويم كه موارد 2 و 3 مطرح شده در بالا با استفاده تركيبي از شبكه مخابراتي سنتي و شبكه IP برقراري ارتباط صوتي را ممكن مي‌سازند. انواع ديگر مكالمات VoIP نيز وجود دارد كه بررسي آن‌ها نياز به مقدماتي دارد كه در حوصله‌ي اين مقاله نمي‌گنجد:

- ( Virtual Station) ايستگاه مجازي به ايستگاه مجازي

- ايستگاه مجازي به شبكه كامپيوتري

- شبكه كامپيوتري به شبكه كامپيوتري

 تجارت بزرگ در زمينه VoIP

امروزه VoIP و انتقال صوت بر پايه اين فناوري به صورت يك تجارت بزرگ در آمده است كه هم‌چنان روند رو به رشد بالايي دارد. مزيت اصلي اين نوع مكالمات براي كاربران، هزينه پايين آن است كه موجب ترجيح آن به شبكه هاي مخابراتي سنتي مي‌شود.

اين تجارت از سه ديدگاه قابل بررسي است:

1. فروش تجهيزات ساختاري : به منظور رسيدن به كارايي بالاتر و كيفيت بهتر صدا در مكالمات VoIP، نياز به استفاده از تجهيزات ويژه اي در شبكه هاي مبتني بر IP است. انواع مسيردهنده (Router)هاي VOIP، سوييچ‌هاي شبكه خاص اين كاربرد و دروازه (Gateway) هاي ويژه و ... از اين تجهيزات هستند. شركت سيسكو در سال‌هاي 1996 تا 1999 تعداد يك ميليون عدد از اين تجهيزات را فروخت، در حالي كه در سال 2000 به تنهايي يك ميليون عدد ديگر از اين تجهيزات توسط اين شركت به فروش رسيد. اين آمار خود بيان‌گر سرعت رشد اين فناوري است.

2. فروش گوشي هاي تلفني جديد : براي پشتيباني بهتر فناوري VoIP گوشي‌هاي تلفني خاصي ساخته شده‌اند كه خود به طور مستقيم به شبكه مبتني بر پايه IP (براي مثال اينترنت) متصل مي‌شوند و مي‌توانند اطلاعات را در قالب بسته‌هاي داده بر روي اين شبكه منتقل نمايند. تا سال 2001 درآمد ناشي از فروش اين گونه گوشي‌ها براي سازنده‌هاي آن‌ها حدود يك ميليارد دلار بود كه پيش بيني شده است تا سال 2006 اين رقم به پنج ميليارد دلار افزايش يابد.

3. ارايه خدمات در قالب مراكز تلفني نسل بعد : با وجود عدم وابستگي تكنولوژي VoIP به مراكز مخابراتي،‌ به منظور ايجاد سهولت در برقراري ارتباط (براي مثال توزيع شماره تلفن به كاربران) و ارايه سرويس‌هاي مختلف مراكز تلفني VoIP بر روي شبكه اينترنت شكل گرفته‌اند كه پيش‌بيني مي‌شود اين مراكز در آينده داراي درآمد بالايي باشند.

تهديدهاي VoIP براي تجارت‌هاي كنوني

همواره با پديد آمدن يك فناوري جديد در عرصه‌هاي گوناگون،‌ فناوري‌هاي قبل در معرض انحطاط قرار مي‌گيرند. فناوري اطلاعات و ارتباطات نه تنها از اين قاعده مستثنا نيست، بلكه چنين وضعيتي در آن بيش از ساير حوزه‌ها احساس مي‌شود. با شكل گيري تكنولوژي VoIP حوزه هاي متنوعي از جمله مكالمات تلفني معمولي، ارتباط از طريق نمابر و حتا استفاده از پست الكترونيكي دچار تهديد شده‌اند. در كشورهاي مختلف دنيا به منظور جلوگيري از اين ضررهاي مالي و يا به منظور تطبيق با شرايط جديد تدابير مختلفي انديشيده شده است. براي مثال در كشورهايي مانند سوئد و يا برخي از ايالات آمريكا به طور كامل به اين تكنولوژي روي آورده شده است و VoIP به عنوان جاي‌گزيني براي تلفن هاي سنتي در نظر گرفته شده است،‌ در حالي كه در برخي از كشورها از جمله پرتغال و يا امارات متحده عربي، به طور كامل اين تكنولوژي ممنوع شده است.

نويسنده : سلمان ثقفي
منبع : سايت همكاران سيستم