استان آذربايجان شرقى

آجيل، خشكبار ، شيرينى

آجيل آذر بايجان بخصوص آجيل تبريز از دير باز به دليل مرغوبيت مشهور بوده و از بهترين محصولات ايران توليد ميشود. انواع خشكبار از قبيل برگه هلو،برگه زردآلو، آلو خشك، كه در شهرستانهاى جنوبى بخصوص در مراغه توليد ميشود طرفداران بيشمارى در كشور دارد.انواع شيرينى همانند اريس،قرابيه،نوقا و لوز از سوغاتى هاى ديگر آذربايجان شرقى ميباشد و باب مذاق هر ايرانى است.

فرش و گليم
از قديم الايام قالى هاى تبريز به ظرافت و قالى هاى هريس به با دوامى مشهور بوده است. گليم و جاجيم و ورنى است كه بوسيله هنرمندان عشاير استان در مناطقى چون كليبر و اهر بافته مى شود.

محصولات چرمى
چرم تبريز و كفشهاى دست دوز آن از ديرباز به واسطه خوش دوختى و ظرافت از شهرت و اعتبار فروانى برخوردار است.

ساير
از ديگر صنايع دستى استان ميتوان به سفالگرى و سبد بافى مرند، گلابتون دوزى و سوزن دوزى در آذرشهر، كنده كارى و معرق كارى اشاره كرد.

نوعى پارچه ابريشمى به نام كلاقه اى در اسكو و روستاهاى اطراف آن بافته ميشود كه از آن براى تهيه شال و روسرى استفاده ميشود و داراى طرحها و رنگهاى زيبا و متنوع مى باشد.

استان آذربايجان غربى

فرش و گليم اين استان به سبب طرح و رنگ ثابت آن از امتيازات ويژه اى برخوردار است. طرحهاى شهرستان خوى و تكاب با عناوين (قباو ماهى) معروف ميباشند در كنار اين صنعت بايد از صنايع كوزه گرى و چرم سازى نام برد كه به شكل هاى گوناگون به بازار عرضه ميشوند.

ريزه كارى و نازك كارى چوب وتوليدات صنايع چوبى اروميه از اقلام سوغاتى مهم اين شهرستان ميباشد.معرق كارى نيز از صنايع دستى مهم اين استان است.

مهمترين سوغاتى هاى استان عبارتند از:

نقل بيدمشك ـ حلواى گردو، محصولات كشاورزى از قبيل عسل، لبنيات، كشمش، سيب، انگور، عرقيات گياهى، بافتنى هاى دستى، صنايع چوبى و ريزه كارى فرشهاى دستباف.

استان اصفهان

اصفهان را مهد صنايع دستى ايران ناميده اند. در دوره صفوى صنايع دستى در اين شهر رونق خاصى يافت و هنر و مهارت استادان و هنرمندان بزرگ نسل به نسل و با روش استاد و شاگردى به زمان حال منتقل شده است.صنايع دستى اين استان كه جذب كننده هر مسافرى است عبارت است از:

خاتم كارى، مينا كارى ، مينياتور، قلمزنى، پارچه هاى قلمكار، پارچه هاى زرباف و آثار خوشنويسى. البته آثار هنرى ديگرى مانند منبت كارى، كاشى سازى،گچبرى و گره چينى و مشبك نيز در آثار تاريخى و بناهاى زيباى اين شهر چشم نواز هر مسافرى است.

علاوه بر صنايع دستى ، شيرينى گز و پولكى اصفهان و گلاب قمصر كاشان از سوغاتى هاى مشهور اين استان است.

استان ايلام

از مهمترين صنايع دستى استان كه به دست هنرمندانه زنان و دختران ايلامى مخصوصا در نواحى ايلام ـ دره شهر ـ شيروان چرداول و ايوان بافت ميشود فرش كرك و ابريشم و گليم منحصر بفرد گل برجسته است كه نقش و نگارهاى آن از طبيعت و تاريخ و فرهنگ اين منطقه الهام گرفته است. از مهمترين صنايع دستى ديگر استان جاجيم بافى ـ نمد مالى ـ گيوه بافى ـ فرنجى مالى ـ قتره بافى ـ صنايع چوبى از جمله ملزومات ورزشى و خانگى است كه بدست هنرمندان ايلامى خلق ميشود.
مهمترين سوغات محلى در ايلام كه حاصل نعمات خدا دادى است عبارتند از:

۱- روغن حيوانى "دان" ايلامى (كه به روغن كرمانشاهى معروف است) و كره محلى.
2- عسل كوهى و ناب مناطق سورگه و شلم.
3- كشك، ترخينه، كنجد، گردو و ميشخاص.
4- سقز محلى ـ صمغ درخت بنه.
5- شيرينى بژى بر ساق.
6- شيرينى كله كنجى.

استان بوشهر

در حال حاضر شاخص ترين محصول صنايع دستى استان بوشهر گبه و گليم صادراتى است كه در مناطق وسيعى از شهرستانهاى استان رواج دارد. مهمترين مراكز گبه بافى در استان بوشهر عبارتند از:

روستاهاى شول، كمالى، بهمنيارى، محمدصالحى، عباسى، فخرآورى، كلر و چهار روستايى از توابع شهرستان گناوه. پس از آن بايد از عباى شترى بوشهر نام برد كه در نوع خود منحصر به فرد ميباشد و امروزه به مقدار بسيار محدودى توليد ميگردد.
گرگوربافى، حصيربافى، سفال و سراميك از ديگر صنايع دستى استان بوشهر هستند.

محصولات دريايى(ماهى و ميگو) و شيره خرما و ارده از سوغاتى اين استان هستند.

استان چهارمحال و بختيارى

فرش و گليم چالشتر

مراكز اتراق عشاير و روستاهاى استان چهارمحال و بختيارى محل توليد گليم وجاجيم است. محل توليد اين فرش شهرستان چالشتر و اكثر مراكز عشايرى است.
فرش چالشتر با طرحهايى از قبيل خشتى، لچك ترنج، سرو و كاج، گل مينا، بى بى باف،كف ساده، بته اى و ...بافته مى شود.

استان خراسان

با توجه به تنوع و رونق صنايع دستى و نيز حضور بارگاه حضرت رضا(ع) كه تبركى خاص به سوغاتى هاى مشهد داده است، خريد سوغات از مشهد براى هر مسافرى اهميت خاصى دارد. بازار رضا كه در ضلع شرقى خيابان امام رضا و در نزديكى حرم واقع شده است، از مهمترين مراكز خريد زوار به شمار ميرود. بازار رضا در دو طبقه احداث شده است، در طبقه دوم آن كارگاه هاى كوچك صنايع دستى، طلاكارى، فيروزه تراشى و گلدوزى ايجاد شده است. ترقبه و شانديز نيز در ساليان اخير به مركز فروش صنايع دستى و خشكبار تبديل شده اند.قالى مخصوصا فرش كاشمر، انواع انگشتر و زينت آلات فيروزه وعقيق، انواع پوستين و مصنوعات سنگى از محصولات صنايع دستى خراسان هستند.

همچنين صنايع دستى كردهاى شمال خراسان مانند گليم، خورجين، جوراب و شال نيز زيبايى خاص خورا دارا هستند.